روش استاندارد کاهش مقدار نمونه هاي مصالح سنگی به مقدار مورد نیاز براي آزمایش
استانداردها
expand_more
هدف

* این استاندارد روشهاي کاهش مقدار نمونه هاي بزرگ از مصالح سنگی به مقدار مناسب براي آزمایش بصورتی که حداقل تغییرات درخصوصیات نمونه هاي منتخب ن سبت به نمونه اصلی ایجاد شود را بیان می کند.

اهمیت و کاربرد

* براي تعیین مشخصات مصالح سنگی به تهیه نمونه هایی از مصالح جهت انجام آزمایشات نیاز می­باشد. در صورت یکسان بودن سایر شرایط، نمونه هاي بزرگتر معرف بهتري براي خصوصیات منابع اصلی می باشند.

خلاصه روش آزمایش

* یک نمونه مصالح دانه ای به ترتیب مشروحه شسته می شود و آب شستشوی سرریز حاوی مواد حل شده و ذرات معلق از یک الک ۷۵ میکرومتری (نمره ۲۰۰) رد می‌شود. کاهش وزن ناشی از اصلاح شستشو بصورت درصد وزن نمونه اصلی محاسبه و بعنوان درصد مصالح ریز تر 3 ۷۵ میکرومتر (الک نمره ۲۰۰) از طریق شستشو گزارش می‌شود.

اهمیت و مورد استفاده

* مصالح ریزتر از ۷۵ میکرومتر (الک نمره ۲۰۰۰) را می توان بگونه بهتر و کامل تر از طریق الک خیس از دانه های درشت تر جدا کرد تا با استفاده از الک خشک از این روی، وقتی محاسبه دقیق مصالح دانه ای ریزتر از ۷۵ میکرومتر در داخل مصالح دانه ای ریز یا درشت موردنظر باشد، این روش روی نمونه قبل از استفاده از الک خشک با روش ۱۳6 C اعمال می شود. نتایج این آزمایش در محاسبات روش ۱۳6 C منظور می شود و مقدار کل مصالح دانه ای ریزتر از ۷۵ میکرو متر با شستشو بعلاوه با بدست آمده با الک کردن خشک از همان نمونه محاسبه می شود و با نتایج روش ۱۳6 C گزارش می شود. معمولا مقدار اضافی مصالح ریزتر از ۷۵ میکرومتر بدست آمده از روش الک خشک، مقدار جزئی میباشد چنانچه این مقدار زیاد بود، کافی بودن عملیات شستشو بایستی از نو بررسی شود. این مسئله هم چنین می تواند نشانه ای از تجزیه و خردشدن مصالح دانه‌ای باشد.

وسایل و مصالح آزمایش

* ترازو – ترازو یا قپان با دقت و تقسیمات 0/1 گرم با 0/1 ٪ بار آزمایش هر کدام که بیشتر بودند

* الک ها – یک مجموعه الک دوتایی، الک زیرین ۷۵ میکرومتری (نمره ۲۰۰۰) و بالایی 18/1 م م (نمره ۱۹) که هر دو واجد شرایط مشخصات E۱۱ باشند.

* ظرف – یک سینی یا بشقاب یا ظرف مشابه با اندازه کافی برای جادادن نمونه پوشیده شده با آب و اینکه بتوان نمونه را در آن بشدت بهم زد بدون آنکه افت مصالح یا آب روی بدهد. 4-5- اون – یک اون با اندازه کافی و ظرفیت نگهداری درجه حرارت یکنواخت ۵+- ۱۱۰ درجه سانتیگراد (۹ +- ۲۳۰ درجه فارنهایت )

* معرف ترک کردن – هر معرف جداسازی نظیر شوینده های مایع ظرف که جداسازی مصالح ریز را تسریع می بخشد.

یادآوری- استفاده از دستگاه مکانیکی برای عملیات شستشو منع نمی شود. مشروط بر اینکه نتایج همان باشد که با عملیات دستی بدست می آید. استفاده بعضی از تجهیزات شستشوی مکانیکی در بعضی از نمونه ها ممکن است موجب خردشدن نمونه بگردد.

نمونه گیری

نمونه مصالح دانه ای را برطبق روش ۷۵ D بگیرید. چنانچه همان نمونه قرار باشد برای آزمایش الک مطابق روش ۱۳۹ C مورد استفاده قرار بگیرد. مطابق با شرایط آن روش تهیه می‌گردد.

نمونه مصالح دانه‌ای مورد آزمایش را خوب مخلوط کنید و به مقدار لازم انجام آزمایش و با استفاده از روشهای تصریح شده در روش ۷۰۲ C تقلیل دهید. چنانچه قرار باشد همین نمونه بر طبق روش ۱۳6 C آزمایش شود. حداقل جرم باید به مقدار مشروحه در بخش های مربوطه آن روش باشد. در غیر این صورت جرم نمونه آزمایشی پس از خشک کردن مطابق با جدول 2-10 باشد:

حداکثر اندازه اسمیجرم حداقل به گرم
2/36م م (نمره 8 )100
4/75م م (نمره 4 )500
9/50م م (  اینچ)1000
19م م (  اینچ)2500
19م م ( 1 اینچ)یا بزرگتر5000

جدول 2-10: حداقل جرم مصالح مورد استفاده درآزمایش ازمایش ریزتر از الک 200

نمونه آزمایشی، نتیجه نهایی کاهش خواهد بود. کاهش تا جرم دقیق از پیش تعیین شده مجاز نمی باشد.

انتخاب روش

* روش A استفاده می شود مگر اینکه روش دیگری برای مشخص کردن با نتایج آزمایشی که باید مقایسه شود یا وقتی که توسط سازمانی که کار برای او انجام می شود مدنظر باشد.

روش A – شستشو با آب خالص

* نمونه آزمایشی را تا جرم ثابت در دمای ۵-+۱۱۰ درجه سانتیگراد (۹= ۲۳۰ درجه فارنهایت) خشک کنید. جرم آن را با تقریب 1/0 ٪ جرم نمونه آزمایشی وزن کنید.

* چنانچه مشخصات مورد استفاده لازم می داند که مقدار گذشته از الک ۷۵ میکرومتر (نمره ۲۰۰۰) باید روی بخشی از نمونه که از الک کوچکتر از حداکثر اندازه اسمی مصالح دانه ای رد می شود. محاسبه شود نمونه را روی الک طراحی جدا کنید و جرم مصالح ردشده از الک طرح را با دقت 0/1 ٪ جرم این بخش نمونه آزمایشی تعیین کنید. این جرم را به عنوان جرم خشک اولیه نمونه آزمایشی در بند 9-1 مورد استفاده قرار بدهید.

یادآوری- بعضی از مشخصات برای مصالح با حداکثر اندازه اسمی ۵۰ میلیمتر یا بزرگتر، برای مثال محدودیتی برای مصالح رد شده از الک ۷۵ میکرومتر (نمره ۲۰۰۰) تعیین شده روی بخش نمونه گذشته از الک ۲۵ میلمتر فراهم می آورد. چنین روشهایی لازم است چرا شستن نمونه ها با اندازه لازم غیر عملی است وقتی که همان نمونه آزمایشی برای آنالیز الک به روش ۱۳6 C باید استفاده شود.

* پس از خشک کردن و تعیین جرم، نمونه آزمایشی را در ظرف بگذارید و آب به اندازه کافی به آن اضافه کنید تا روی نمونه را بپوشاند. هیچ ماده پاک کننده یا مواد دیگر نبایستی به آب اضافه شود. نمونه را با شدت لازم

بهم بزنید تا همه ذرات ریزتر از الک ۷۵ میکرومتر (نمره ۲۰۰) از دانه های درشت جدا شوند و مصالح ریز به حال معلق در آیند. بلافاصله آب شستشو که حاوی مواد حل شده و معلق می باشد را روی الک های دوتایی بریزید، الک های دوتایی طوری مرتب شده اند که الک درشتتر در بالا قرار دارد. دقت لازم تا حداکثر امکان بعمل آید که دانه های درشت نمونه سرریز نکنند.

* یکبار دیگر روی نمونه در ظرف آب بریزید، بهم بزنید و مثل دفعه قبل عمل کنید. این عمل را آنقدر تکرار کنید تا آب صاف و زلال شود.

یادآوری – اگر تجهیزات شستشوی مکانیکی مورد استفاده قرار می گیرد، آب ریختن، بهم زدن و صاف کردن ممکن است بطور پیوسته انجام گیرد.

* همه مصالح مانده روی الک دوتایی را با جریان آب به روی نمونه شسته شده برگردانید. مصالح شسته شده را تا جرم ثابت در دمای ۵ + ۱۱۰ درجه سانتیگراد (۹ تا ۲۳۰ درجه فارنهایت) خشک کنید و جرم آن را با تقریب ٪1/0 وزن اولیه نمونه تعیین کنید.

یادآوری – در اثنای شستشوی نمونه و برگرداندن مصالح مانده روی الک ۷۵ میکرومتر (نمره ۲۰۰) به داخل ظرف هیچ آبی نباید به داخل ظرف ریخته شود مگر اینکه از الک ۷۵ میکرومتر بگذرد تا از هدر رفتن مصالح جلوگیری شود. آب اضافی از برگرداندن باید از نمونه طی عملیات خشک کردن تبخیر شود.

روش B– شستن با استفاده از یک معرف

* نمونه را مطابق با روش A آماده کنید.

– بعد از خشک کردن و تعیین جرم، نمونه آزمایشی را در ظرف بگذارید. آب کافی اضافه کنید تا نمونه را بپوشاند و معرف را به آب اضافه کنید. نمونه را با شدت بهم بزنید تا همه دانه های ریزتر از الک ۷۵ میکرومتر (نمره ۲۰۰) از دانه های درشت جدا شوند و مصالح ریز به صورت معلق در آیند. بلافاصله آب شستشو را که حاوی مواد حل شده و معلق می باشد را روی الکهای دوتایی بریزید، الک های دوتایی طوری مرتب شده که الک درشت تر در بالا قرار دارد. دقت لازم تا حداکثر امکان بعمل آید تا دانه های درشت نمونه سرریز نکنند.

 توجهماده معرف باید بمقدار کافی باشد که وقتی نمونه هم زده می شود. کف کمی تولید شود. مقدار آن به سختی آب و مقدار پاک کننده بستگی دارد. کف های اضافی ممکن از الک جاری شود و مقداری مصالح را نیز با خود ببرد.

* دوباره به نمونه در ظرف آب (همراه با ماده معرف) اضافه کنید. هم بزنید و همانطور قبل سرریز کنید. این عمل را تا زمانی که آب زلال و صاف شود تکرار کنید.

همانطور روش A آزمایش را کامل کنید.

 محاسبه

* مقدار مصالح گذشته از الک ۷۵ میکرومتر (نمره ۲۰۰۰) به روش شستن را مطابق زیر محاسبه کنید.

 A = (B-C)/B) x100

که در آن :

A=درصد مصالح ریزتر از الک ۷۵ میکرومتر (نمره ۲۰۰۰) به وسیله شستن

B= جرم خشک اولیه نمونه به گرم و

C = جرم خشک نمونه بعد از شستشو به گرم.

 گزارش

) اطلاعات زیر را گزارش نمایید:

۱- درصد مصالح ریزتر از الک ۷۵ میکرومتر (نمره ۲۰۰۰) از طریق شستشو را تا تقریب 0/1٪ گزارش کنید

مگر آنکه نتیجه ۱۰٪ یا بیشتر باشد که درصد را به نزدیکترین عدد کل گزارش کنید.

2 – شامل شرحی از روش مورد استفاده

صحت و دقت

* اختلاف اساسی بین روشها در مدت زمانی است که اطلاعات بدست آمده از روش ۱۱ T نیاز دارد. و روش آزمایش ۱۱۷ C منع کرده است، استفاده از ماده معرف است. اطلاعات براساس نتایج آنالیز بیش از ۱۰۰ جفت آزمایش از ۶۰ تا ۱۰۰ آزمایشگاه می باشد.

* دقت – از آنجایی که هیچ مصالح مرجع مناسبی برای تعیین دقت روش در این آزمایش وجود ندارد.

فهرست